Ελάχιστο ποσό παραγγελίας με 'Αποστολή με Courier' 9.90€
Αναιμία: Συμπτώματα αναιμίας και χαμηλού αιματοκρίτη
Η συνεχής κούραση, η αδυναμία, οι ζαλάδες και η δυσκολία συγκέντρωσης είναι συμπτώματα που συχνά αποδίδουμε στο άγχος ή στην απαιτητική καθημερινότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να σχετίζονται με αναιμία.
Η αναιμία είναι μια κατάσταση κατά την οποία η αιμοσφαιρίνη στο αίμα βρίσκεται κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα για το συγκεκριμένο άτομο, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου στους ιστούς.
Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι η έλλειψη σιδήρου, αλλά δεν είναι η μοναδική. Η αναιμία μπορεί επίσης να σχετίζεται με ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος, απώλεια αίματος, χρόνια νοσήματα ή κληρονομικές παθήσεις.
Ποια είναι όμως τα συμπτώματα της αναιμίας, τι σημαίνει χαμηλός αιματοκρίτης και πότε χρειάζεται θεραπεία;
Τι είναι η αναιμία;
Η αναιμία είναι μια αιματολογική κατάσταση κατά την οποία η ποσότητα της αιμοσφαιρίνης στο αίμα είναι χαμηλότερη από την αναμενόμενη.
Η αιμοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια και μεταφέρει οξυγόνο από τους πνεύμονες προς τους ιστούς του σώματος.
Όταν η αιμοσφαιρίνη μειώνεται, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως κόπωση, αδυναμία και δύσπνοια.
Η αναιμία μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρή, να αναπτύσσεται σταδιακά ή να εμφανίζεται πιο γρήγορα, ανάλογα με την αιτία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα και ανακαλύπτεται τυχαία κατά τη διάρκεια μιας γενικής εξέτασης αίματος.
Τι σημαίνει χαμηλός αιματοκρίτης;
Ο αιματοκρίτης είναι ένας δείκτης της γενικής αίματος που δείχνει ποιο ποσοστό του συνολικού όγκου του αίματος καταλαμβάνεται από τα ερυθρά αιμοσφαίρια.
Για παράδειγμα, αιματοκρίτης 40% σημαίνει ότι περίπου το 40% του όγκου του αίματος αποτελείται από ερυθρά αιμοσφαίρια.
Όταν ο αιματοκρίτης είναι χαμηλός, μπορεί να υπάρχει αναιμία. Ωστόσο, ο αιματοκρίτης δεν αξιολογείται μόνος του.
Ο γιατρός εξετάζει επίσης την αιμοσφαιρίνη, τον αριθμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων και άλλους αιματολογικούς δείκτες.
Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές αιματοκρίτη;
Οι τιμές αναφοράς μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο, την ηλικία, το φύλο, την εγκυμοσύνη και άλλους παράγοντες.
Ενδεικτικά, σε ενήλικες χρησιμοποιούνται συχνά τα παρακάτω διαστήματα:
| Εξέταση | Άνδρες | Γυναίκες |
|---|---|---|
| Αιματοκρίτης (HCT) | Περίπου 41–50% | Περίπου 36–44% |
| Αιμοσφαιρίνη (Hb) | Περίπου 14–17 g/dL | Περίπου 12–15 g/dL |
Οι παραπάνω τιμές είναι ενδεικτικές εργαστηριακές περιοχές αναφοράς και όχι απόλυτα διαγνωστικά όρια.
Για τον ορισμό της αναιμίας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χρησιμοποιεί συγκεκριμένα όρια αιμοσφαιρίνης ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και την κατάσταση εγκυμοσύνης.
Σε μη εγκύους γυναίκες ηλικίας 15–65 ετών, αναιμία ορίζεται γενικά όταν η αιμοσφαιρίνη είναι κάτω από 12 g/dL, ενώ στους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας κάτω από 13 g/dL.
Η ερμηνεία των εξετάσεων πρέπει πάντοτε να γίνεται από γιατρό.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα αναιμίας;
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τη σοβαρότητα της αναιμίας, τον ρυθμό με τον οποίο εμφανίζεται και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας.
Μια ήπια αναιμία μπορεί να μην προκαλεί εμφανή ενόχληση, ενώ σε πιο έντονες περιπτώσεις τα συμπτώματα μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα.
Τα συχνότερα περιλαμβάνουν:
- Έντονη κόπωση: Αίσθημα εξάντλησης, ακόμη και μετά από ξεκούραση.
- Αδυναμία: Δυσκολία στην εκτέλεση συνηθισμένων δραστηριοτήτων.
- Ωχρότητα: Πιο χλωμή όψη του δέρματος ή των βλεννογόνων.
- Ζαλάδες: Αίσθημα αστάθειας ή τάση λιποθυμίας.
- Ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών: Αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα.
- Δύσπνοια: Λαχάνιασμα, ιδιαίτερα κατά τη σωματική προσπάθεια.
- Πονοκέφαλος: Επαναλαμβανόμενη ή επίμονη ενόχληση.
- Κρύα χέρια και πόδια: Αίσθημα ψυχρότητας στα άκρα.
Μπορεί η αναιμία να προκαλέσει τριχόπτωση;
Η σιδηροπενική αναιμία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνοδεύεται από αυξημένη τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια ή αλλαγές στη γλώσσα.
Ωστόσο, η τριχόπτωση έχει πολλές πιθανές αιτίες και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει αναιμία.
Τι συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη βιταμίνης Β12;
Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 μπορεί να προκαλέσει επιπλέον συμπτώματα, όπως:
- μυρμήγκιασμα στα χέρια ή στα πόδια,
- μουδιάσματα,
- προβλήματα ισορροπίας,
- δυσκολία στη μνήμη ή στη συγκέντρωση,
- ερεθισμό ή πόνο στη γλώσσα.
Ορισμένα νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς αναιμία.
Γι' αυτό η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της έλλειψης βιταμίνης Β12 είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Ποιες είναι οι βασικές αιτίες της αναιμίας;
Η αναιμία δεν είναι μία συγκεκριμένη νόσος με μία μόνο αιτία.
Μπορεί να εμφανιστεί όταν:
- Ο οργανισμός δεν παράγει επαρκή αριθμό φυσιολογικών ερυθρών αιμοσφαιρίων.
- Υπάρχει απώλεια αίματος.
- Τα ερυθρά αιμοσφαίρια καταστρέφονται γρηγορότερα από όσο αναπληρώνονται.
Έλλειψη σιδήρου
Η έλλειψη σιδήρου αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες αναιμίας.
Μπορεί να σχετίζεται με χαμηλή πρόσληψη σιδήρου από τη διατροφή, αυξημένες ανάγκες, μειωμένη απορρόφηση ή απώλεια αίματος.
Στις γυναίκες με έντονη έμμηνο ρύση, η απώλεια αίματος μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση σιδηροπενίας.
Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα, η οποία χρειάζεται διερεύνηση.
Έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος
Η βιταμίνη Β12 και το φυλλικό οξύ είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Η ανεπάρκειά τους μπορεί να σχετίζεται με διατροφικούς παράγοντες, προβλήματα απορρόφησης ή ορισμένα φάρμακα.
Χρόνιες παθήσεις
Παθήσεις όπως η χρόνια νεφρική νόσος, ορισμένα φλεγμονώδη νοσήματα και άλλες χρόνιες καταστάσεις μπορεί να επηρεάζουν την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Κληρονομικά νοσήματα
Η μεσογειακή αναιμία (θαλασσαιμία) και η δρεπανοκυτταρική νόσος αποτελούν παραδείγματα κληρονομικών αιματολογικών παθήσεων.
Η αντιμετώπισή τους διαφέρει σημαντικά από εκείνη της αναιμίας λόγω έλλειψης σιδήρου.
Ποια είδη αναιμίας υπάρχουν;
Η μορφή της αναιμίας καθορίζει και τον τρόπο αντιμετώπισής της.
| Είδος αναιμίας | Βασικό χαρακτηριστικό |
|---|---|
| Σιδηροπενική αναιμία | Οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου |
| Αναιμία από έλλειψη Β12 | Σχετίζεται με ανεπαρκή βιταμίνη Β12 |
| Αναιμία από έλλειψη φυλλικού οξέος | Προκαλείται από ανεπαρκή φυλλικά |
| Αναιμία χρόνιας νόσου | Συνδέεται με χρόνιες φλεγμονώδεις ή άλλες παθήσεις |
| Αιμολυτική αναιμία | Τα ερυθρά αιμοσφαίρια καταστρέφονται πρόωρα |
| Απλαστική αναιμία | Ο μυελός των οστών δεν παράγει επαρκή κύτταρα αίματος |
| Θαλασσαιμία | Κληρονομική διαταραχή της παραγωγής αιμοσφαιρίνης |
Δεν χρειάζονται όλες οι μορφές αναιμίας συμπλήρωμα σιδήρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λήψη του χωρίς πραγματική ανάγκη μπορεί να είναι επιβλαβής.
Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για τη διάγνωση;
Η διερεύνηση της αναιμίας συνήθως ξεκινά με τη γενική εξέταση αίματος.
Η εξέταση αυτή επιτρέπει στον γιατρό να αξιολογήσει την αιμοσφαιρίνη, τον αιματοκρίτη και άλλους δείκτες.
Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις.
| Εξέταση | Τι αξιολογεί |
|---|---|
| Αιμοσφαιρίνη (Hb) | Την ποσότητα αιμοσφαιρίνης στο αίμα |
| Αιματοκρίτης (HCT) | Το ποσοστό όγκου των ερυθρών αιμοσφαιρίων |
| MCV | Το μέσο μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων |
| MCH | Τη μέση ποσότητα αιμοσφαιρίνης ανά ερυθρό αιμοσφαίριο |
| Φερριτίνη | Τις αποθήκες σιδήρου, με ερμηνεία ανάλογα και με πιθανή φλεγμονή |
| Σίδηρος ορού και τρανσφερρίνη/TIBC | Συμπληρωματικές πληροφορίες για τον μεταβολισμό του σιδήρου |
| Βιταμίνη Β12 και φυλλικό οξύ | Πιθανές ανεπάρκειες βιταμινών |
| Δικτυοερυθροκύτταρα | Την παραγωγή νέων ερυθρών αιμοσφαιρίων |
Δεν είναι απαραίτητο να γίνουν όλες οι παραπάνω εξετάσεις σε κάθε άνθρωπο.
Ο γιατρός επιλέγει τις κατάλληλες ανάλογα με τα συμπτώματα, την ηλικία, το ιστορικό και τα ευρήματα της γενικής αίματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί επίσης διερεύνηση για πιθανή αιμορραγία ή πρόβλημα απορρόφησης.
Πώς αντιμετωπίζεται η αναιμία;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της αναιμίας.
Δεν υπάρχει μία ενιαία αντιμετώπιση για όλες τις περιπτώσεις.
Σιδηροπενική αναιμία
Όταν επιβεβαιώνεται έλλειψη σιδήρου, ο γιατρός μπορεί να συστήσει συμπλήρωμα σιδήρου και κατάλληλες διατροφικές αλλαγές.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί η αιτία της έλλειψης, όπως η έντονη εμμηνορροϊκή αιμορραγία ή μια πιθανή απώλεια αίματος από το πεπτικό.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν ο σίδηρος από το στόμα δεν είναι κατάλληλος ή δεν επαρκεί, μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια χορήγηση.
Τα συμπληρώματα σιδήρου μπορεί να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα, ναυτία, κοιλιακή ενόχληση ή πιο σκούρα κόπρανα. Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να σας καθοδηγήσει για τον σωστό τρόπο λήψης.
Αναιμία από έλλειψη βιταμίνης Β12
Ανάλογα με την αιτία, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει βιταμίνη Β12 από το στόμα ή σε ενέσιμη μορφή.
Σε περιπτώσεις δυσαπορρόφησης μπορεί να απαιτείται μακροχρόνια θεραπεία.
Αναιμία από έλλειψη φυλλικού οξέος
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει συμπλήρωμα φυλλικού οξέος, αφού προηγηθεί ο κατάλληλος έλεγχος.
Είναι σημαντικό να αξιολογούνται και τα επίπεδα βιταμίνης Β12, καθώς η χορήγηση φυλλικού οξέος μπορεί να καλύψει αιματολογικές ενδείξεις ανεπάρκειας Β12 χωρίς να αντιμετωπίσει πιθανές νευρολογικές βλάβες.
Αναιμία που σχετίζεται με χρόνια νοσήματα
Στην περίπτωση αυτή, η αντιμετώπιση εστιάζει κυρίως στο υποκείμενο νόσημα.
Ανάλογα με τη σοβαρότητα, μπορεί να χρειαστούν ειδικές θεραπείες ή, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μετάγγιση αίματος.
Η παρακολούθηση και η συχνότητα επανάληψης των εξετάσεων καθορίζονται εξατομικευμένα από τον θεράποντα γιατρό.
Ποιες τροφές βοηθούν στην πρόσληψη σιδήρου;
Η διατροφή αποτελεί σημαντικό μέρος της πρόληψης και της αντιμετώπισης της αναιμίας που οφείλεται σε διατροφικές ελλείψεις.
Ο σίδηρος βρίσκεται τόσο σε ζωικές όσο και σε φυτικές τροφές.
| Τροφή | Θρεπτικά συστατικά |
|---|---|
| Άπαχο κρέας | Αιμικός σίδηρος |
| Ψάρια και θαλασσινά | Σίδηρος και άλλα θρεπτικά συστατικά |
| Φακές, φασόλια, ρεβίθια | Μη αιμικός σίδηρος, φυτικές ίνες |
| Σπανάκι και πράσινα φυλλώδη λαχανικά | Μη αιμικός σίδηρος, φυλλικά |
| Εμπλουτισμένα δημητριακά | Πρόσθετος σίδηρος, ανάλογα με το προϊόν |
| Ξηροί καρποί και σπόροι | Μη αιμικός σίδηρος και μέταλλα |
| Αυγά, γαλακτοκομικά, ψάρια | Βιταμίνη Β12, σε διαφορετικές ποσότητες |
Πώς απορροφάται καλύτερα ο σίδηρος;
Ο σίδηρος φυτικής προέλευσης δεν απορροφάται με τον ίδιο τρόπο όπως ο αιμικός σίδηρος που βρίσκεται σε ζωικά τρόφιμα.
Η βιταμίνη C μπορεί να ενισχύσει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου.
Έτσι, μπορείτε να συνδυάζετε:
- φακές με λεμόνι,
- ρεβίθια με πιπεριά ή ντομάτα,
- σαλάτα με εσπεριδοειδή,
- εμπλουτισμένα δημητριακά με φρούτα πλούσια σε βιταμίνη C.
Ο καφές και το τσάι μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση μη αιμικού σιδήρου όταν καταναλώνονται μαζί με ένα γεύμα. Αν υπάρχει επιβεβαιωμένη σιδηροπενία, ο γιατρός ή ο διαιτολόγος μπορεί να σας βοηθήσει να προσαρμόσετε τη χρονική στιγμή κατανάλωσής τους.
Σημαντικό: Η διατροφή από μόνη της δεν αρκεί πάντα για τη διόρθωση εγκατεστημένης σιδηροπενικής αναιμίας.
Πότε χρειάζεται γιατρός;
Αν παρατηρείτε επίμονη κόπωση, αδυναμία, ζάλη, δύσπνοια ή άλλα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με αναιμία, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό.
Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται επίσης αν:
- οι αιματολογικές εξετάσεις δείχνουν χαμηλή αιμοσφαιρίνη ή αιματοκρίτη,
- υπάρχει έντονη ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση,
- παρατηρείτε αίμα στα κόπρανα,
- έχετε ανεξήγητη απώλεια βάρους,
- εμφανίζετε μουδιάσματα ή προβλήματα ισορροπίας,
- τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη θεραπεία.
Αν υπάρχει έντονος πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, λιποθυμία ή σημαντική αιμορραγία, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.
Συμπεράσματα
Η αναιμία μπορεί να προκαλέσει κόπωση, αδυναμία, ζαλάδες και άλλα συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα.
Ο χαμηλός αιματοκρίτης αποτελεί ένα πιθανό εύρημα, αλλά η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην αξιολόγηση της αιμοσφαιρίνης και των υπόλοιπων εξετάσεων αίματος.
Η έλλειψη σιδήρου είναι συχνή αιτία, όμως υπάρχουν και άλλες μορφές αναιμίας που απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση.
Η ισορροπημένη διατροφή μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη συγκεκριμένων διατροφικών ελλείψεων. Όταν όμως έχει ήδη εμφανιστεί αναιμία, χρειάζεται να εντοπιστεί η πραγματική αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.
Στο Central Pharmacy μπορείτε να βρείτε συμπληρώματα σιδήρου , καθώς και προϊόντα που περιέχουν βιταμίνη Β12 ή φυλλικό οξύ, όπου υπάρχουν συγκεκριμένες ανάγκες και σύμφωνα με τις οδηγίες γιατρού ή φαρμακοποιού.
Μην ξεκινάτε συμπλήρωμα σιδήρου μόνο και μόνο επειδή αισθάνεστε κουρασμένοι ή έχετε χαμηλό αιματοκρίτη, χωρίς να έχει διερευνηθεί η αιτία.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα αναιμίας;
Τα συχνότερα είναι η κόπωση, η αδυναμία, η ωχρότητα, οι ζαλάδες και η δύσπνοια κατά τη σωματική προσπάθεια. Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα.
Τι σημαίνει χαμηλός αιματοκρίτης;
Σημαίνει ότι το ποσοστό του όγκου του αίματος που καταλαμβάνουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι χαμηλότερο από το αναμενόμενο. Μπορεί να σχετίζεται με αναιμία, αλλά πρέπει να αξιολογείται μαζί με την αιμοσφαιρίνη και άλλους δείκτες.
Η αναιμία σημαίνει πάντα έλλειψη σιδήρου;
Όχι. Η αναιμία μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος, αλλά και σε χρόνια νοσήματα, αιμορραγία ή κληρονομικές παθήσεις.
Ποιες τροφές βοηθούν όταν έχω χαμηλό σίδηρο;
Τρόφιμα όπως το άπαχο κρέας, τα όσπρια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τα εμπλουτισμένα δημητριακά προσφέρουν σίδηρο. Ο συνδυασμός φυτικών πηγών σιδήρου με βιταμίνη C μπορεί να βελτιώσει την απορρόφησή του.
Μπορώ να πάρω σίδηρο χωρίς εξετάσεις;
Δεν συνιστάται. Η λήψη σιδήρου χωρίς επιβεβαιωμένη ανάγκη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και να καθυστερήσει τη διάγνωση της πραγματικής αιτίας των συμπτωμάτων.
Πόσο καιρό χρειάζεται για να διορθωθεί η αναιμία;
Εξαρτάται από την αιτία, τη σοβαρότητα και τη θεραπεία. Σε περιπτώσεις σιδηροπενικής αναιμίας η βελτίωση μπορεί να αρχίσει μέσα σε εβδομάδες, αλλά η αναπλήρωση των αποθηκών σιδήρου συχνά χρειάζεται περισσότερο χρόνο.
Πότε ο χαμηλός αιματοκρίτης είναι επικίνδυνος;
Η σοβαρότητα εξαρτάται από την αιμοσφαιρίνη, την ταχύτητα μείωσής της, την αιτία και τα συμπτώματα. Έντονη δύσπνοια, λιποθυμία, πόνος στο στήθος ή σημαντική αιμορραγία χρειάζονται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Πηγές
- WHO – Guideline on haemoglobin cutoffs to define anaemia
- NHLBI – Anemia: Symptoms
- NHLBI – Anemia: Causes and Risk Factors
- NHLBI – Anemia: Diagnosis
- NHLBI – Anemia: Treatment and Management
- NHS – Iron deficiency anaemia
- NHS – Vitamin B12 or folate deficiency anaemia
- NIH ODS – Iron Fact Sheet for Consumers


