Η αρτηριακή πίεση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς δείκτες της καρδιαγγειακής υγείας. Μετριέται εύκολα, συνήθως από την αρτηρία του βραχίονα, και μας δείχνει πόση πίεση ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών καθώς κυκλοφορεί στο σώμα.
Πολλοί αναρωτιούνται ποια είναι η «σωστή» πίεση ανάλογα με την ηλικία. Η απάντηση δεν είναι πάντα ένας απλός αριθμός, γιατί η πίεση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: την ηλικία, το βάρος, τη φυσική δραστηριότητα, το άγχος, τη διατροφή, τη λειτουργία των νεφρών, την ελαστικότητα των αγγείων και το συνολικό ιστορικό υγείας.
Γενικά, οι μακροχρόνια υψηλές τιμές πίεσης μπορεί να επιβαρύνουν τις αρτηρίες και να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων, όπως έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Γι’ αυτό η σωστή παρακολούθηση και η έγκαιρη αξιολόγηση είναι σημαντικές.
Τι είναι η αρτηριακή πίεση;
Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών. Δεν είναι σταθερή όλη την ημέρα. Μπορεί να αλλάζει ανάλογα με τη δραστηριότητα, το στρες, τον ύπνο, την καφεΐνη, τη σωματική άσκηση ή ακόμα και τη στιγμή της μέτρησης.
Η μέτρηση της πίεσης καταγράφεται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου, δηλαδή mmHg, και εμφανίζεται με δύο αριθμούς, όπως για παράδειγμα 120/80 mmHg.
Το NHS αναφέρει ότι η πίεση δίνεται με δύο αριθμούς, με τον πρώτο να είναι η συστολική και τον δεύτερο η διαστολική πίεση.
Τι σημαίνουν η «μεγάλη» και η «μικρή» πίεση;
Η πρώτη τιμή είναι η συστολική πίεση, δηλαδή η γνωστή «μεγάλη» πίεση. Δείχνει την πίεση που ασκείται στις αρτηρίες όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει αίμα στο σώμα.
Η δεύτερη τιμή είναι η διαστολική πίεση, δηλαδή η «μικρή» πίεση. Δείχνει την πίεση στις αρτηρίες όταν η καρδιά χαλαρώνει ανάμεσα στους παλμούς.
Για παράδειγμα, σε μια μέτρηση 120/80 mmHg:
Ένδειξη
Τι σημαίνει
120
Συστολική ή «μεγάλη» πίεση
80
Διαστολική ή «μικρή» πίεση
Και οι δύο τιμές έχουν σημασία. Δεν κοιτάμε μόνο τη μεγάλη πίεση, αλλά τη συνολική εικόνα, τις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και το ιστορικό του ατόμου.
Ποια πίεση θεωρείται φυσιολογική στους ενήλικες;
Για τους περισσότερους ενήλικες, φυσιολογική θεωρείται γενικά η πίεση κάτω από 120/80 mmHg. Η American Heart Association ταξινομεί τη φυσιολογική πίεση ως συστολική κάτω από 120 mmHg και διαστολική κάτω από 80 mmHg.
Ένας πρακτικός πίνακας για ενήλικες είναι:
Κατηγορία
Συστολική πίεση
Διαστολική πίεση
Φυσιολογική
Κάτω από 120
Και κάτω από 80
Αυξημένη
120-129
Και κάτω από 80
Υπέρταση σταδίου 1
130-139
Ή 80-89
Υπέρταση σταδίου 2
140 ή περισσότερο
Ή 90 ή περισσότερο
Στην Ευρώπη, οι οδηγίες της ESC 2024 διατηρούν ως όριο υπέρτασης στο ιατρείο την πίεση 140/90 mmHg και πάνω, ενώ εισάγουν και την κατηγορία της «αυξημένης πίεσης» για τιμές 120-139/70-89 mmHg.
Άρα, πρακτικά, μια μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί για συμπέρασμα. Η πίεση αξιολογείται με επαναλαμβανόμενες σωστές μετρήσεις και, όταν χρειάζεται, με οδηγία γιατρού.
Αλλάζει η σωστή πίεση με την ηλικία;
Η πίεση μπορεί να αυξάνεται με την ηλικία, κυρίως επειδή τα αγγεία χάνουν σταδιακά μέρος της ελαστικότητάς τους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η υψηλή πίεση είναι φυσιολογική ή ακίνδυνη επειδή κάποιος μεγαλώνει.
Mετά τα 60 έτη το όριο της συστολικής πίεσης ανεβαίνει στα 150 mmHg. Σήμερα, η προσέγγιση είναι πιο προσεκτική και εξατομικευμένη. Οι οδηγίες δεν αντιμετωπίζουν όλους τους ανθρώπους άνω των 60 ή 80 ετών με τον ίδιο τρόπο. Λαμβάνονται υπόψη η συνολική υγεία, η ευπάθεια, τα φάρμακα, το καρδιαγγειακό ιστορικό και η ανοχή στη θεραπεία.
Οι οδηγίες ESC 2024 αναφέρουν ότι για ηλικιωμένους κάτω των 85 ετών που δεν είναι μέτρια ή σοβαρά εύθραυστοι, η αντιμετώπιση της αυξημένης πίεσης και της υπέρτασης μπορεί να ακολουθεί τις ίδιες αρχές με τους νεότερους, εφόσον η θεραπεία είναι καλά ανεκτή.
Με απλά λόγια: η ηλικία παίζει ρόλο, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας. Η «σωστή» πίεση είναι αυτή που μειώνει τον κίνδυνο για την υγεία χωρίς να προκαλεί προβλήματα, όπως ζάλη, πτώσεις ή ανεπιθύμητες ενέργειες από αγωγή.
Τι ισχύει για παιδιά και εφήβους;
Στα παιδιά και στους εφήβους δεν χρησιμοποιούμε ακριβώς τα ίδια όρια με τους ενήλικες. Οι τιμές αξιολογούνται με βάση την ηλικία, το φύλο και το ύψος του παιδιού.
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένας απλός γενικός αριθμός που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Ο παιδίατρος αξιολογεί τις μετρήσεις με ειδικούς πίνακες και με βάση τη συνολική εικόνα του παιδιού.
Γενικά, οι σωστές τιμές πίεσης σε παιδιά και εφήβους είναι χαμηλότερες από αυτές των ενηλίκων. Αν μια μέτρηση είναι αυξημένη, συνήθως χρειάζεται επανάληψη σε σωστές συνθήκες και αξιολόγηση από παιδίατρο.
Πώς να μετράτε σωστά την πίεση στο σπίτι;
Η σωστή μέτρηση είναι απαραίτητη, γιατί μια λάθος τεχνική μπορεί να δώσει παραπλανητικές τιμές. Για πιο αξιόπιστη μέτρηση:
καθίστε ήρεμα για 5 λεπτά πριν τη μέτρηση
αποφύγετε καφέ, κάπνισμα ή άσκηση λίγο πριν
καθίστε με την πλάτη στηριγμένη
ακουμπήστε τα πόδια στο πάτωμα
κρατήστε το χέρι στο ύψος της καρδιάς
χρησιμοποιήστε περιχειρίδα στο σωστό μέγεθος
μη μιλάτε κατά τη διάρκεια της μέτρησης
κρατήστε ημερολόγιο μετρήσεων
Το NHS αναφέρει ότι πίεση 140/90 mmHg ή υψηλότερη όταν μετριέται από επαγγελματία υγείας μπορεί να δείχνει υψηλή πίεση, ενώ για μετρήσεις στο σπίτι το όριο είναι συνήθως χαμηλότερο.
Στο σπίτι, είναι χρήσιμο να καταγράφετε τις μετρήσεις για μερικές ημέρες και να τις δείχνετε στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Πότε χρειάζεται γιατρός;
Επικοινωνήστε με γιατρό αν οι τιμές σας είναι συχνά αυξημένες ή πολύ χαμηλές, αν υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις ή αν εμφανίζετε συμπτώματα.
Χρειάζεται αξιολόγηση όταν υπάρχει:
επαναλαμβανόμενη πίεση πάνω από τα φυσιολογικά όρια
ζάλη ή λιποθυμική τάση
έντονος πονοκέφαλος
πόνος στο στήθος
δύσπνοια
αδυναμία ή μούδιασμα
θολή όραση
εγκυμοσύνη
διαβήτης, καρδιολογικό ή νεφρικό ιστορικό
Η American Heart Association αναφέρει ότι σε πολύ υψηλή πίεση πάνω από 180 ή/και 120 mmHg, ειδικά με συμπτώματα όπως πόνο στο στήθος, δύσπνοια, αδυναμία, αλλαγή στην όραση ή δυσκολία στην ομιλία, χρειάζεται άμεση επείγουσα βοήθεια.
Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή αλλάζετε φαρμακευτική αγωγή χωρίς οδηγία γιατρού.
Συμπεράσματα
Η «σωστή» πίεση δεν είναι απλώς ένας αριθμός που αλλάζει μηχανικά με την ηλικία. Για τους περισσότερους ενήλικες, τιμές κάτω από 120/80 mmHg θεωρούνται φυσιολογικές, ενώ επαναλαμβανόμενες υψηλές τιμές χρειάζονται αξιολόγηση.
Μεγαλώνοντας, η πίεση μπορεί να αυξάνεται, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείται. Η ηλικία, το ιστορικό υγείας, οι συνυπάρχουσες παθήσεις και τα συμπτώματα παίζουν σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση.
Στο Central Pharmacy μπορείτε να βρείτε πιεσόμετρα και προϊόντα παρακολούθησης υγείας για το σπίτι, ώστε να ελέγχετε την πίεσή σας με μεγαλύτερη συνέπεια, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας.
Για τους περισσότερους ενήλικες, φυσιολογική θεωρείται πίεση κάτω από 120/80 mmHg. Η αξιολόγηση όμως πρέπει να γίνεται με βάση επαναλαμβανόμενες σωστές μετρήσεις.
Είναι φυσιολογικό να ανεβαίνει η πίεση με την ηλικία;
Η πίεση συχνά αυξάνεται με την ηλικία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η υψηλή πίεση είναι ακίνδυνη. Αν οι τιμές είναι συχνά αυξημένες, χρειάζεται συζήτηση με γιατρό.
Ποια πίεση θεωρείται υψηλή;
Στην Ευρώπη, υπέρταση στο ιατρείο θεωρείται συνήθως η πίεση από 140/90 mmHg και πάνω. Άλλες οδηγίες, όπως της American Heart Association, χρησιμοποιούν χαμηλότερα όρια για την κατηγοριοποίηση του κινδύνου.
Ποια πίεση είναι σωστή για άτομα άνω των 60;
Δεν υπάρχει μία τιμή που ισχύει για όλους. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση τη γενική υγεία, το ιστορικό, την ευπάθεια, τα φάρμακα και την ανοχή στη θεραπεία.
Τι ισχύει για την πίεση στα παιδιά;
Στα παιδιά και στους εφήβους, οι τιμές αξιολογούνται με βάση την ηλικία, το φύλο και το ύψος. Δεν χρησιμοποιούνται απλά τα ίδια όρια που ισχύουν στους ενήλικες.
Ποιο πιεσόμετρο να επιλέξω για το σπίτι;
Συνήθως προτιμώνται αξιόπιστα ηλεκτρονικά πιεσόμετρα βραχίονα, με περιχειρίδα στο σωστό μέγεθος. Ο φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή και στη σωστή χρήση.
